Selasa, 08 November 2011

Pelajara Komputer Lani wone


1. Cara Buka. iyalok nen nok Keritas wundi wororak kuli.


Gambar atau Peta undi wage. Ti wundi wage kenok abu.

    
5. Ti’nuk tada Pana   yi eeraninu ambi imbirak undi wage me, lek age kagak tokorak.
6. Ti lek age kenok mulaieerak teberogon ti, klik eeriyak. Ata, tebenggorak.
7. Ti eerumugundak lagangge kenok huruf   togop eerak ti, male ti paga kumbunuk, ne ambit paga tebenggorak.
Ti eeppunuk keretas Liru mbaniyak aret wundi woragin.

2. Mulai Liru mbaniyak nduk eeriyak kenok eekak eeriyak yi.

1. Depan ata anduk Huruf aruwe  paga mbaniyak nduk,    tada  Shift  kenggi kwaare’nggan nen, abo paga wonage ti tebembunuk mbaniyak.
2. Ti’nuk huruf aruwe mban mbaniyak keenok, arumbaga Caps Lock eerak ti tebembunuk mbaniyak kenok op mban.
3. Ndi, yalanggok eeriyak keenok Sipasi  nggorek yi                   tebeniyak.
4. Yalanggok mbet-mbet napurak keenok, keenggi kwaarek tada    pana Tab         eerak ti tebenggak. Ndi, waa’me nen wonok alome piinorak keenok, Ambokan time klik eeppunuk, Backspace kagakwi kenggi abe’nggan ti nogo paga teebek-teebek eeriyak.    
5. Ndi, Liru agu’nggwe mbaniyak nduk yalanggok wupurak keenok,         kenggi abe’nggan  liiru Enter ti tebenggak.
Ndi, tada-tada eeriyak keenok, eerak wonage ti mugurok mban kenggi tebeniyak.
tada eebe conto yi.   (   ` ,  .  ;        -  /  =  [   ] 
7. Ndi, hitung eeriyak keenok nomor 1 sampai 9 ,0 kuli eerak agi ti tebenggak eeriyak.
8. Ndi tada-tada nomor nomor eerak eeraaninu inom wonage ti ambi teebeniyak keenok, keenggi kwaarek Shift ti teebembuk mban teebenggak eeriyak.
Ndi, tada-tada yi keenggi kiri tebembunuk mban mbaniyak nogo ti Conto abu’me yi. ( ~  !  ?  @  #  $  %  ^  &  *  (  )  _  +  <  >  {  }   )  ti kuli aret
Ndi, at lek age, warak age, eeke ti niippurak upurak napurak wapurak keenok tada endage titik-sisip  l yi. Ndi, liiru mbanak ti, nomor ngge paga eeppurak uugwe keenok, agi urup B eerak ambokan nggwe, nomor 12 eerak ti tada pana yi     klik eeriyak. Ti eeppunuk, wandi wage kenok, nomor 8 kuli nen nok 72 kuli wonage me, kat nen nomor ngge mipunuk klik eeriyak. Liru eebe mbanggo menggarak ti nomor 12 ti paga aret. Normal.

3. Cara Amburu mili eeppiige, liiru nggulowi eepege, Garis abu’na nappige, eeriyak mendek kenok eekak eeriyak yi.    
                                  
1.  Liru mbanak mili   eeppurak nduk, liiru mbanak nogo Blok aa’nduk eeppunuk
mban huruf    eerak agi ti  klik eerinorak. Ndi, iyokan amburu biasa minggi kwak eeppurak kenok, Blok togop eeppunuk mban klik B. ti eeriyak. huruf B. ti (endage Bold )Tada    huruf     ndogop eerak agi ti kwaari nak.
2. Ndi, nggolowi eeppege, Kombege, eeriyak nduk, Blok nogo anduk eepunuk mban
agi  huruf    eerak ti, male ti paga kumbunuk, ne ambit paga tebenggorak ata   klik eeri norak. Ndi, iyokan kombuurak keenok, Blok eeppunuk mban huruf   ti  klik eeri norak. endage Italic
3. Ndi, Garis abu`na nappurak kenok, ti’nuk garis lek eeppurak kenok ti, Blok anduk
eepunuk mban, agi huruf  eerak ti, male ti paga kumbunuk, ne ambit paga tebenggorak.  (endage underline.)
4. Cara hapus ata kagakak eeriyak kenok, eekak eeriyak yi.
1.  Ndi, Kagariyak keenok, kenggi abe’nggan Backspace    yi tebenggak
eeriyak.
 2.  Ndi, ambi Liru mbanak nogo Blok mili eeppurak nduk, wa’me kenggi kwaarek nen klik eeke logomigindik, mili age keenok, Sipati ti tebenggorak. Ti eeke keenok, liiru mbanak nogo lek arigin.
3.   Apit Blok eeriyak kenok, kenggi kwaarek liiiru ctrl eerak ti tebe mbunuk
logonet,  uruf A ti tebenggorak. Ti’nuk apit mili age kenok, Enter / delete erak ti tebenggorak.
4.   Ambi huruf Del Erak ti endage Delete me, time klik eeppunuk, tebenggagak eeriyak

5. Ndi, Cara kopi eepunuk ambime pi nagak eeriyak keenok eekak eeriyak yi.                     

1. Iyalok Blok Mili aa;nduk eeriyak.
2. Hurf-huruf Mili eeriyak nduk Maut kenggi tebembunuk logonet Blok mili eeriyak.
1)  Ndi, Blok mili ti abu eeppunuk keenok Kopi eeriyak nduk Keretat  yi eerak
            Male ti paga kumbi nanuk,  klik eeri norak.
            2)  Kopi eeriyak Ambi Fn tebembunuk logonet urup C tebeniyak. Kembali
     eeriyak nduk, Fn/ctrl tebembunuk logonet, urup V tebeniyak.
Ti klik eeppunuk, abo paga keretat anu ti klik eeriyak.
         
5. Ti klik eeppunuk Keretat  Baru ari wage keenok, korok aanduk kopi eekendak eeraninu ti klik eeriyak.yi       
6. Ndi, abu mbambunuk keenok sibang eeriyak nduk, tada yogop eerak me   klik eeriyak.
Ti klik eeke keenok, Dokumen paga mamburak nduk undi woragin. Wundi wage kenok, akome agu kolam eerak time endage mbaniyak. Conto, endage Pelajaran Combuter. Endage togop mbambunuk, > Save eerak me, anu’nggwe time,       klik eeriyak, ti eeke keenok, Buku Dokumen paga mambigin. Wakagak yi mbani. PelajaranComputer.


6. Cara wa`me-wa`me eeppige, olo mundak eeppige, abo ndak-ndak aruwak  
nduk eeppige, eeriyak mendek kenok eekak eeriyak  yi.
1     2    3   4
1. Liru mbanak nogo Blok eeppunuk mban, agi tada yi  eerak ti kenggi abe’nggan garis-garis 4 kuli eerak agi ti, wa`me kenggi abe’nggan napurak keenok, wa;me nomor 1 ti klik eeriyak.
2. Ndi, olo mundak eepurak keenok,  nomor 2 ti klik eeriyak.
3. Ndi, wa’me kenggi kwaare’nggan napurak keenok, nomor 3 ti klik eeriyak,
Ndi, abo ndak-ndak eepurak keenok, nomor 4 abo ndak-ndak eerak ti klik eeriyak.
Ti eeriyak abok aret, 

7.Cara Liru mbanumigindak nogo eenggiyo’lek mbagangge kenok, 
kembali ata iyokkan ari worawak nduk eekak eeriyak yi.

Liru mbanumigendak nogo alik nen hilang age a, ata, kat nen mbanogo nappige logomigindik a, iyokan ari worawak nduk, agi tada pana, age nggulowi eerak ti  klik eeri norak. Ti eeke keenok, iyokan woragin.
Ambi,  kontrol Ctrl ti  tebengge logomigindik, Urup Z ti  klik eeriyak

8. Cara Kolam-kolam eeriyak mendek kenok eekak eeriyak yi, 

1. Kolam-kolam eeriyak nduk, agi tada Kolam ndogop eerak ti, klik eerinorak.
Klik eeppunuk,  Kolam ti undi woragin conto agu’nggwe ti. Wundi wage keenok, 20 kolam wonage me, kat nen kolam anduk eerak time kagak, nomor itung eepunuk klik eeriyak. Ti eeke keenok, keretat paga ari woragin. Conto yi.
Ti ari wage keenok, depan / alome nomor eeruwom time, mbuluk panggopi norak nduk, Garis nituk-utuk eerak ti klik (Move)  eeke logomigindik, tada pana 2 age keenok, klik eeppunuk, kenggi teppega’lek logonet, wonok panggopi norak. Panggopi nanuk, kat nen nano eeriyak kiniki mba’nuk eeriyak. Ti abu eeke logomigindik keenok, kolam alik nen arit wandi nawak nduk, kenggi kwaare’nggan tada pana ambire eerak olo Liru Tab eerak ti keenggi tebembunuk keegak, alik nen kolam arit nok akome ari nage keenok, tepurak. Tepunuk, nomor eerit wangge, endage mbangge, eeriyak. Conto/wakagak yi.
 



Nomor ti olo eeppurak keenok, kolam nomor eerak me time klik Blok eeppunuk, agi garis olo eeppugwi nomor 2 nogo klik eeri norak.
      keenggi tebembunuk kegak, alik nen kolam arit nok akome ari nage keenok,
      kenggi tepurak. Ndi, muk keretat agunggwe wambemegerak keenok, ando Blok
eeppunuk, mili age keenok,   Gunting agi ti, male ti paga kumbi nanuk,  klik
eeriyak.
         
9. Keretat ambi apeenok-apenok mbaniyak keenok eekak eeriyak yi.

1. Ndi, keretas ambit paga ambire mbaniyak mbake keenok, agi Garis2  ambire eerak ti klik eeri norak. Ti eeke keenok, apeenok-apeenok ari woragin.
Ndi, Nomor alik nen mbanagak eeriyak mbake keenok, agi  Garis 1- 3  yi eerak ti klik eekak eeriyak. Ti eeke keenok, alik nen nomor mbanagak eerigin.

      



10. Cara Prin eekak mendek inom, Dokumen Buka eekak mendek inom, eekak
       eeriyak yi-o.

1. Print eeriyak nduk, agi File eerak ti paga male kumbi nanuk, klik eeppunuk wundi wage keenok,  kotak keretat nggelenak eeraninu Print eerak keenok, ti klik
2. Klik eeppunuk, tada undi wage keenok, male nogo teberogon ok  eerak ti paga kumbunuk, klik eeriyak.
3. Keretat ambiret a, ambire a, wumbi wurorak keenok, ti mban Blok eeppunuk, tada 3 wonage me, nomor 2 olo ti klik eeppunuk, ok  eerak agu’nggwe  ti paga male kumbunuk, klik eeriyak.
Ndi, apit umbi wororak keenok, All eerak ana agi paga ti paga male kumbunuk, klik eeriyak, ndi, keretat ambiret mban umbi wororak keenok, Blok aa’nduk eeppunuk, Current page eerak ti klik eeppunuk, ok eerak ti paga male kumbunuk, klik eeriyak. Ndi, apit umbi wororak keenok ti, nok / langsung oke yoriyak. Ambi, agi anobak paga liru View eerak abu’me tada print mendek keretat nggelenak wonage ti klik eeriyak.
5. Ndi, Printer kumbunuk kenok, Printer mendek Kombuter anikime time lek keenok, Print eeriyak meya me, anduk, SD (sidi) Printer mendek ti aa’nduk Kombuter paga  anduk mambunuk, imbroomasi abu Dokumen paga nggwage keenok, op  prin eeriyak. Togop me, sidi ti impormasi mamburak kobak kenok, ineenu warak ambi, mambaniyak o, yororak.
Dokumen. Liru aa’nduk mbanak Dokumen paga wonage nogo Buka ata wumbi wurorak keenok, mbuku agi   mbiganak wonage ti paga male kumbunuk, klik eeriyak. Klik eeppunuk, wundi wage keenok, Kat ngge Print eeriyak ugwe nogo, eendage mbanak mukok kwaariyak. Kwaapunuk, klik eepunuk, open  eerak  ti  paga male kumbunuk, klik eeriyak. Klik eeke kenok, mabanak woange nogo wundi woragin. Wakagak Pelajaran kombuter eerak time klik Blok eeppunuk, open eeri.




11.Ndi, cara Keretat ena karo-karo eeppunuk liiru mbaniyak a, kolam-kaolam
      eeriyak a,  timendek kenok eekak eeriyak yi-o.

Agi File eerak nogo klik eeppunuk, wundi wage keenok, Liru page setup.. eerak kenok ti klik eeriyak

                                    


Ti klik eeppunuk, urup A mban kotak ambire ambirak wonage, kombuter ando ambitak wonage, togop me, liru Portrait eerak me ti, keretat biasa mbanggwi, ndi, liru Landscape eerak me male kunik ti, keretat karo-karo eeppunuk mbanggwi me, ti klik eeriyak. Ti klik eeke kenok, karo-karo arigin. Togop age kenok, ok eerak ti klik eeriyak.Conto gambar pana eerak yi.

12.  Cara Liru mbanak nogo warena eekak eeriyak keenok eekak eeriyak yi-o.
1. Liru mbanak nogo aa’nduk Blok mili nogo eeriyak.
Blok ti abu eeppunuk, Agi a, agu a, urup A aruwe eerak kenggi abe’nggan ti paga male kumbunuk, klik eeriyak.
Ti klik eeppunuk lagangge kenok, warena 40 kuli wonage me, kat nen ngge miippunuk, ti paga male kumbunuk, klik eeriyak. Conto yi amburu biru eeri.
 
4. Ti klik eeke logomigindik, male liiru mbanak eebe paga pilagangge logomigindik, klik eeriyak. Warena agarak pikorak nduk togop eeriyak.
Ndi, warena eerak ti iyokan amburu mili mbiasa eeppurak keenok, Liiru mbanak nogo Blok anduk eeppunuk mban, warena  anobak paga kolam eerak anikime liiru Automatic eerak tada male eerak ti klik eeriyak.



13. Cara Liru Prikop agi tiyarogon mbanak paga Garis atau kuli ogopurak
       mendek keenok  eekak eeriyak yi-o.
1. Liiru Prikop aa’nduk mbambunuk, agu teberogon kenggi kwaare’nggan tada ambire, ambi we Garis miring wonage, ambi, eeraninu tada pana wonage ti piket.
2. Togop me, Maut male nogo tada miring ti paga klik eeppunuk, wonok agi Liiru Prikop ata Wone owak mbanak nogo abu’na tati Garis eerogo napurak.
Ti eerogo nappunuk, klik eeriyak mage, abome-abome tada togop eerak wonage kagak, agu teberogon tada Garis 3 eerak anobapaga mbuluk, olo kole negen, abu’me kole, eerak ti klik eeri norak. Conto yi.
Ti klik eeppunuk lagangge keenok, akome ti lek. Ata,       arumbaga ambire 4 ½ pt eerak ti klik eeriyak. Conoto yi. >


14. Cara Liru Urup Balok iilee-gule  paga mbaniyak keenok eekak eeriyak yi-o.

Anduk liiru nduk mbambunuk, Blok mili nogo eeppunuk, liru Urup   kole eerak kenggi kwaarek pa’nggwe ti, klik eeriyak.

Ti klik eeppunuk, lagangge keenok, kolam-kolam eerak anikime, liiru mbanitak ti, kat nen ambi miippunuk klik eeriyak. Conto warena yi mirikit.


3.  
Ti’nuk, oke ti eeke logomugundik, liiru mbanak nogo wundi wage  keenok, anoba’me liiru urup B eerak ambokan tada pana eena utuk eerak ti klik eeriyak.

5. Ti’nuk, ti klik eeke paga, nomor eerak 36 kuli wandi wage keenok, nomor 8 ilik, 9 sembilan a, ti klik eeriyak. Ti klik eeke paga mbuluk ari nggwage keenok, Oke eerak nogo klik eeriyak.
6. Ti eeppunuk mbanak nogo keretat paga ari nggwage keenok, liiru mbanak ti paga klik eeppunuk, wigaappige, lambuppige, wonok ambime piinage, eeriyak.
Program yi paga eeriyak meek keenok, Program Publication paga kwaari nanuk, time nen mbambunuk,  yi paga mambi wurorak. Conto yi.

15. Cara Tada kolom inom, bulat inom,   ji paga  Gambar poto
mbanak pinggunuk, liiru abaga mbanggak keenok, eekak  eeriyak yi.

1. Agu akome kenggi kwaarek kolam eerak ti klik eeppunuk, keretat paga piilaganiyak.
2. Ti piilaganinuk, Warena a, poto mbanak a, klik eerinorak.
3. Warena ti, akome agu ti klik eeri norak. Ndi, poto mbanak ti, agu akome, kotak eerak ti klik eeppunuk, lagangge keenok, Liru Picure eerak ti klik eeriyak.
Ti abu eeppunuk liiru abaga mbaniyak  keenok, cara agi’nggwe nomor 15 anikime  eekak  eeriyak mbanggirak nogo paga mbambunuk, klik eeppunuk,
Wonokpiwororak. Conto/wakagak










16. Cara Gambar-gambar agu’nggwe eekirak yi mendek eeriyak keenok,

eeriyak  yi.






1. Agu kenggi kwaarek me, wa’me liiru Aushapes tada pana inom ti klik eeriyak.
2. Klik eeppunuk, lagangge keenok, tada pana 5 lima kuli wonage me, tatu pana ambiret anikime klik eeppunuk, ambik eeretak wonage me, kat nen mban miippunuk klik eeriyak. Pana ando ti inikime togop mban wonage atinggen alitik-alitak wonage.
3. Ti klik eerogo keretat paga pi wundinuk, Male ti paga klik eeppunuk, mbigakagak eeriyak.
Ti abu eeppunuk, Warena eeppurak nduk, warena akome ilik, anobak paga a, wonage ti klik eeke keenok, warena arigin. Conto yi.







17. Cara, Program Excel paga eekak kenok, eekak eeriyak yi-o.

Start agu ti nogo eeppunuk lagangge kenok, tada wuru enapit negen eerak me, liiru Microsoft Excel-New eerak kenok, ti klik eeriyak.




4.  Kolam-kolam eerak wonage ti mondok-mdok eerak lek. We wonage me, kolam-kolam
ata kuli ogoriyak kenok, Blok aa’nduk eeppunuk, agi kenggi abe’nggan tada         eerak ti, klik eeri  nage kenok, kolam ata kuli nogo alik nen ogo’narit nagin. Conto / wakagak-yi.
                 
   

18. Ndi ambi yi. Cara liiru mbanak nogo atinggen alitik-alitak eeppurak nduk
            eeriyak yi-o.
 

2. Ti eeke kenok liiru mbanak nogo atinggen ti ndak-ndak aret arigin.
3. Ti’nuk, a! yi mbo. Ata, alik negen ambi miri mbake kenok, kiyokan tada pana nogo ambinom klik eeppunuk, wandi wage kenok, alik miriyak.
4. Ndi ambi, anikime  time ambik wonage me, apit pikorak kenok, tada pana ata male akome ti tebek-tebek eeke kenok, lagi nage, ndi, Male ena agi paga ti, tebek-tebek eeke kenok, wandi nage, togop eeke kamugun.
5. Ndi, andiken keretat kole paga yime togop mban. Keenggi abe’nggan tada male 2wonage ti tebembunuk, wonok lagangge-wagangge eeriyak ti wonage mban.
Ndi, Maut ti paga olo uru iyok negen ti paga nggoneenogo nippige-wuppige, eekak op mban.

19. Ndi, Internet ambi pasang eeppunuk eekak eeriyak kenok, eekak eeriyak yi-o.

 


3. Ti tebenggaanuk, wundi wage kenok, O endage eeretak kenok ti paga male
kumbunuk, tebenggorak. Ndi ambi, kolam ndogop eerak anikime  Liiru lek age-warak age eeke ti eeke kenok, time, Negara endage mbaniyak.
4.  Ti mbangge kenok, Negara ti anikime, Propinsi mande kuli wonage nogo endage
      mbanak wundi wundi woragin.
5. Ti’nuk, Propinsi nogo tebenggaage kenok, ti anikime Kabupaten mande wonage nogo endage wundi woragin.
6. Ti wundi wage kenok, Kabupaten ngge tebenggorak mbake nogo tebenggage kenok, ti anikime nanomendek eekarak imbormasi wonage nogo kin arigin.
7. Ndi, Ti wundi wurorak nogo ti, ambi muk eeromegarak, Imbormasi Internet paga mambumugarak nogo wundi woragin.
8. Ndi, Awo eekwi mendek wundi wororak ti, Program Bumi eerak mendek wonage kenok, ti anikime op kwaariyak.
9. Internet ti eeke me, (Virus masuk eeke kero) Kombuter maluk ariyak me, Internet ti pikkage logonet kenok abu liirogon eeriyak. Hati-hati (Nasihat) Virus ti Kombuter maluk eeke menggerak me yagi-o. wa.
Ndi, Internet mendek program ando an awo mamungga’lek me, mbanulik. An neenu agarak kenok mban mbininogo Pelajaran paga mbanggi-o.

20. Ndi, cara Liru mbanak Disket paga kopi eekak eeriyak kenok, eekak eeriyak 
       yi- o.

1. A’nduk Disket Kombuter aruna mambogo menggam time mamburak.
2. Ti mambunuk, agi File eerak ti paga male kumbi nanuk, klik eeriyak.
3. Ti’nuk, tebenumugundak wundi wage kenok, liiru Save As… eerak kenok ti tebenggorak.
4. Ndi, ti tebenggage kenok, Dokumen wundi woragin. Wundi wage kenok, anopaga olo tada male ena utuk eerak ti paga male kumbi nanuk tebenggorak.
5. Ndi, ti tebenggaanuk, wandi wage kenok, Disk…A  togop eerak kenok ti paga male kumbi nanuk tebenggorak. Ti eeke kenok, Disket paga nggugin.
Ti abu eeppunuk, Disket nogo nggiginiyak.

21. Ndi, cara liiru mbanak C/D sidi paga kopi  eekak eeriyak kenok, eekak yi-o.

1. A’nduk C/D Kombuter aruna mambogo menggam time mamburak.
2. Ti mambunuk, agi File eerak ti paga male kumbi nanuk, klik ata tebeniyak.
3. Ti’nuk, tebenumugundak wundi wage kenok, liiru Save As… eerak kenok ti tebenggorak.
4. Ndi, ti tebenggage kenok, Dokumen wundi woragin. Wundi wage kenok, anopaga olo tada male ena utuk eerak ti paga male kumbi nanuk, tebenggorak.
5. Ndi, ti tebengganuk, wandi wage kenok, CD…A  togop eerak kenok ti tebenggorak. Ti eeke kenok, CD paga nggugin.
Ti abu eeppunuk, CD nogo nggiginiyak.

22. Ndi, cara Poto mbanak Kopi eeriyak mendek kenok, eeriyak yi-o.

1. Iyalok Poto mbanak aa’nduk, Dokumen pagan nen kin eeppurak.
2. Ti eeppunuk, CD iyalok kunik Kombuter paga mamburak. Mambunuk, tada wundi wage kenok,   mera eerak ti klik eeriyak. Ti eeppunuk mbagangge kenok, Sidi ogut eerak kenggi kwaare’nggan wonage me, sidi ugur erak eraaninu liiru copy to CD, eerak kenok, ti paga male kumbi nanuk, tebenggorak. Tebenggage kenok, poto mbanak nogo kopi eerigin.
3. Ti eeppunuk, tada CD paga mamburak mendek wundi woragin. Ti wundi wage kenok, anobak paga time Sidi ogur eerak kenok ti paga male kumbi nanuk, klik eeriyak. Ti’nuk, abu tutup eeppunuk, CD nogo wumbi waga’lek logonet, kopi arumigirak nogo pikkorak nduk, Start agu nogo klik eeppunuk, lagangge kenok, liiru My Kombuter eerak kenok, ti paga male kumbi nanuk, klik-klik 2 ne ambire paga  eeriyak.
Ti eeppunuk, wundi wage kenok, sidi ogur ago kenok, ti paga male kumbunuk, klik-lkik 2 kali mban eeriyak. Ti eeke kenok, poto mbanak nogo kin arigin.

23. Ndi, Kinamendek Kamera wonage kenok, Poto mbambunuk, Kombuter
paga mambegak kenok eekak eeriyak yi-o.

1. Kamera kumbunuk kenok, imbormasi Kamera mendek Sidi CD paga wonage nogo, aa’nduk Kombuter paga mamburak. Mambugwi kineenggo’lek kenok, ineenu warak ambi nen kombuter paga mambinagawak nduk, yororak.
2. Ndi, Kamera Keterangagan ata, Imbormasi nogo Kombuter paga abu wonage kenok, Kamera nogo tu narak kagak, Kabel Kamera mendek nogo, aa’nduk, Kamenra paga  kumbunuk, ambokan Kombuter paga kumburak.
3. Ndi, ti abu eeppunuk, Kamera nogo tu pariyak. Tu papunuk,tada wundi wage logonet, anobak paga hijau Y enggan negen wundi wage me, togop kagak, nok-nok-nok ok eerak kenok ti kenggi paga tebenggorak.
4. Ti’nuk, ambokan tada ambi wundi wage kenok, Nexs eerak kenok, ti tebenggorak. Ambokan togop mban wundi wage kenok, nexs ti mban tebenggorak. Ti eeke kenok, poto nogo wundi wage koorak.
5. Ti’nuk, ambokan   nexs nogo  mban tebengganuk,                        tada kolam yogobi anikime liru lek age-warak age, eeke kenok, ti anikime  poto nogo endage mbaniyak. Conto. Poto Girinok Elabi ata Wupu Game, ti we wakagak eeki.
6. Endage mbambunuk, Ok eerak teberogon ti paga male kumbi nanuk, tebenggorak.
7. Ti eeppunuk, Dokumen paga mambige kagak, tokage puk logorak. Puk logonuk, tada abu mambunuk wundi wage ti, wundi wage kenok, nexs eerak nogo mban   male ti paga kumbi nanuk, tebenggorak. Ti kuli abu aret.
8. ti’nuk ambokan nexs eerak nogo mban   male ti paga kumbi nanuk, tebenggorak.
 Ti eeppunuk, Cancel eerak ata  tada  x mera yi eerak kenok ti klik eeriyak.

24. Poto mbanak eebe piikkagak eeriyak kenok eekak eeriyak yi-o.
1. Dokumen laganuwak nduk, aa’nduk Start yogobi eerak agu nogo  tebenggorak.
2. Lagangge kenok, mbuku wonage eeraninu, My Picures eerak kenok, ti paga male kumbi nanuk, tebenggorak.
3. Ndi, ti tebenggage kenok, Poto mbanak Dokumen paga wonage nogo wundi woragin. Wundi wage kenok, Buku Dokumen eraaninu conto, Girinok ilik, wupu a, endage mbanggendak nogo wonage kenok, Maut male nogo, mbuku Poto mbanak nogo paga kumbunuk, mbet-mbet-mbet-mbet, (cepat-cepat) tebek-tebek eeriyak.
4. Ti eeke kenok, poto mbanak nogo wundi woragin.
5. Ndi, ti wundi wage kenok, Poto mbanak ambiret paga kumbunuk, mbet-mbet-mbet-mbet, (cepat-cepat) togop mban tebek-tebek eeriyak.
6. Ti eeke kenok, poto mbanak nogo nggwok arigin. Ti age kenok, alik nen nage kagak kanigen logorak kenok, akome agu time tada 15 kuli wonage me, kenggi kwaarek pa’nggwe nen lingginiyak kenok, nomor 5 gambar Kombuter negen wonage ti tebenggorak. Ti alik nen wundi wagak eeke kagak kanigen puk logorak kenok yagi.
7. Ndi, we kat nen mbabok nappegak eeriyak kenok, kenggi kwaarek pa’nggwe tada male ambire ti, abe’nggan a, kwaare’nggan a, ti paga male kumbi nanuk, klik eekak eeriyak.
Ndi, tu nariyak/ Tutup eeriyak kenok, agi keenggi abe’nggan tada   X eerak ti klik /tebenggagak eeriyak.

25. Ndi, Kombuter Maluk age ata wundi wagalek puk age keenok eekak eeriyak
 yi-o.

      1.  Kontrol Fn inom, Alt inom keenggi kwarek, tebembunuk, Delete eerak ti keenggi
     abenggan nen tebenggorak.
3. ambi huruf F1 F2 F3. eeretak agi ketik eebe eeke ando ti  F1 ti tebeniyak. Ambi F3 tebenggogo menggarak.
Yi we ambi age keenok, wundi wage lek keenok, ineenu warak nen kwako logonet eeko menggarak mendek yagi. 2 nomor ti tebenggwi inok perinta-perinta keterangan bahasa Ingglis paga mban undi wage me iniki kobak ariyak mban aret. Ineenu warak keenok ti eekomenggarak ineenu pagaluk op eeriyak mbakki.

Pelajaran Kombuter yi, ando nggwok negen an mamungga’lek kwe, we mbuluk mban Aberiniki nen mamunireegerak kenok, ti mban norewi ambi  awo iineenggo’lek logonet,  “Kombuter mamunikit lak ao,”   mbakwi kenok, pelajaran yi paga mbet-mbet ambi mamuniyak op aret mbake logonet, Pelajaran Kombuter yi, mulai Bulan Mei tanggal 25 kuli nen nok, Bulan Juli tanggal 8  tahun 2006. paga, Bahasa Ingglish pagan mban mbanak wonage me, we mbuluk mban abut laganogo Lani wone paga mbanggi o. ndi, ando mamumbunuk, kenok kwebi ambi sambung eerogo mbanikit nduk, we mbuluk yi mban aret mbanggi o.
 Ndi, mbuku yi malenggo logonet, we maleeniyak kenok ti, Lani wone mbuluk kin lek negen mbanak kwe, Kombuter eebe eeko logonet, pelajaran yi ikut eeriyak kenok perak, mbuluk op kin kogwe, eebe mbet-mbet aret ineenu age, liippugwi, eeriyak. Togop me, mbangge logonet, Lani wone hurup-hurup wuppigirak kenok, kalimat ata kata-kata ena kona’lek mbanggirak kenok, ti abok aret, an minta maap yokiragi o. norewi wa!

26. Cara CD paga Pelem Indup eekak eeriyak kenok eekak yi.

Buku endage MPEGAV eerak ti klik 2 x eeriyak.
Ti’nuk, AVSEQO1  eerak ti Klik 2 x eeriyak.
Ti’nuk, Open With eerak ti Klik 1 x  eeriak.
Ti’nuk, liru SELECT the Foruma List eerak ti Klik 1 x eeriyak.
Ti’nuk, liru Oke eerak ti Klik 1 x eeriyak.
Ti’nuk, anikime time, liru Windows Media eerak kenok ti  Klik 1 x.eeriyak.
Ti’nuk, liru Oke eerak kenok ti klik 1 x eeriyak.
Ti’nuk, Maut keenggi abenggan nen klik eeppunuk, wundi wage kenok,
    Liru Full Screen Ait+Enter klik eeriyak. Nggwok aaruwak nduk.
    SINDI paga mambugu wonaage mukok eekak.







27. Cara kopi macam-macam. Kopy alitik-alitak eekak eeriyak yi o.

1. Cara copy dari tulisan kalimat

 Blok eeka’lek logonet,  tada yi keenggi teebembunuk, ti’nuk, liru   ndogop eerak kenok, ti 2 kali tebek-tebek eeriyak.
 Ti’nuk, liru mbanak ngge kopi eeriyak mbake nogo Blok eeppunuk, kontol
 yi tebembunuk logonet, C yi nogo tebenggorak.
Ti’nuk, liru mbanak kopi eerak nogo ari worawak nduk, liru Ctrl nogo ebembunuk logonet, urup yi tebenggorak.
Ti’nuk, liru urup ambit nogo mban ambik mbangge kenok, kopi eeke keegak, apenok, kenggi abee’nggan time aari nage me, ti nogo klik ne ambit paga eeke kegak, keritas paga time ari wagak eerigin.

2. Cara copy dari Windows Explores. Ke Folder.

Iyalok Klik start eeppunuk lagangge kenok, Program paga nen lurus program tada pana  Accessories Pana kemudian   turun kebawa cari tulisan Explorer klik itu.
Setelah klik itu naik windows.
Kemudian klik My dokumen atau my Komputer. Didalam disitu ada banyak yadi pilih apa saja.
Kemundian control Shift atau ctrl lalu klik document. W
Kemudian sebelum kopy klik menu File keluar ikut New  lalu pertama pana klik  Folder baru.
Kemudian tulis nama folder baru itu.
Kemudian  klik menu Edit keluar klik copy
Setelah itu klik kembali menu Edit keluar dan cari tulisan Paste lalu klik itu untuk koopi pida ke folder baru disitu.

3.  Cara ambil kopi pida ke tempat lain.

Tada pana tarik tuntuk ke (paste) di atas baru klik, setelah itu  sediri pidah ke tempat lain.
Kopi yang ada di bagian kanan itu klik 1 kali.
Kemudian kontrol (Ctrl) tekan V 1 kali.

4.  Cara copy dari file Windows dan Foto-foto2

Pertama buka  My Dokumen dan  My Computer dua-dua kelur.
Setelah keluar  buka dokumen dan My dokumen didalam apa yang ada. Silakan buka.
Kemudian  foto-foto dari   dari My computer dan blok
Kemudian klik menu Edit. Kaluar klik Copy
Kemudian klik menu Edit my dokumen kiri.
Setelah keluar  klik paste. Sudah jari kopy.

5. Cara bikin Folder  baru.

Pertama My document klik 2 kali dari layer tidak dari sart.
Keluar window my document klik menu File 1 kali
Setelah klik itu turun Niw    Folder klik 1 kali.
Kemudian keluar Folder memili tulis  nama.

6. Cara kasih hilangkan

Pertama blok kemudian klik menu File  lalu klik Delete.
Setelah kasih hilangkan masuk ke tempat sampah.
Dan mau kasih kembalikan bias juga.  Klik lalu jangan lepas tekan terus baru trik sampai taru ditempat.
Kalau hilang terus dari tempat sampah klik file baru klik windows yang ada itu.
Kemudian klik menu file klik Restore.









7.  Cara cari Imromasi/ dokumen yang ada dimana saja.  All or part of the file
   name.
Klik start naik cari cearch > klik For files or folder.
Kemudian keluar windows lalu klik > All files and folder.
Kemudian klik kolam pertama untuk ketik cari yang mana.
  All or part of the file name.














8. Cara membuat sebuah ikon shortcut jalan potong. Program ambi waganogo layer
     paga Pi wundiyak kenok eekak yi-o.

Sart eeppunuk, lagangge kenok, Program paga nen, windows word nogo paga klik kanan nen eeppunuk, lagangge kenok, Copy eerak ti paga klik eeriyak. ti eeppunuk, andiken’nggwe nen klik eeriyak lek aruwak nduk.
Ti eeppunuk, layar paga wa’me nen klik kana nen eeppunuk, wundi wage kenok, shortcut eerak kenok ti klik eeriyak.

9. Cara Waktu ketik masuk tengah ketik hapus-hapus bisa kasih kembali normal.

Waktu ketik tengah kasih hapus-hapus itu karena anda tekan Insert control itu makanya.
Kemudian anda kasih kembali normal ketik bagus biasa tekan Insert kembali.
Tada hilang dan  kembali itu nama titik-sisip  I

10. Cara tulisan didalam di atas atau dimbawa. Setelah buka windows.
Sebelum buka menu View klik Zoom  memilih nomor  100 / 75 itu kurang 50.
kemudian mulai kerjakan >.
Klik  menu View diatas baru akan keluar.
Setelah keluar mencari tulisan Header and footer, setelah menemukan  klik itu.
Kemudian Setelah klik masuk ke kertas windows.
Kemudian tulis nama Buku ka atau nama Pelajaran ka, apa saja. Dengan tulis halaman. 1. setelak itu klik close.





11. Cara Pelajaran mbangge logonet, nggambar keretas paga pi nggwagak kenok
eekak yi.

1. Iyalok  liru Prin Screen.  Eerak ti  tebenggorak.
2. Ti eeppunuk, yi klk eeriyak. ti eeppunuk,  > time nen liru paint eerak kenok ti klik eeriyak.
3. Ti eeppunuk,  eerak agi ti klik eeppunuk, wandi wage kenok, Paste eerak kenok ti klik eeriyak.
Ti eeppunuk,tada ndogop kenok,  Klik yi eeriyak. ti eeppunuk, ngge kopi eeriyak nogo mban pili eeriyak. wakkagak yi. Maut Kenggi abe’nggan nen klik eeke logomigindik,  tada Copy eerak wundi wage kenok ti klik eeriyak.
5. Ti’nuk, kertas liru mbangge nogo buka eeppunuk, lagangge kenok, maut kenggi
Abe’nggan nen klik eeppunuk lagangge kenok, Liru Paste eerak ti klik
eeriyak.

12. Ccara Format anikime buka eeppunuk, eekak yi.
 
A Font… eerak ti klik eeppunuk, anikime time Uruf inom, Nomor inom, pili eeko menggarak. Wonage.
 eerak ti klik eeppunuk, anikime, keretas inom, liru eebe
mbanak inom, ena konggo menggarak. Wonage.
 eerak ti klik eeppunuk, nomor a, tada titik a,atinggen alitak, alik nen agak eeriyak nduk, pili eekwi menggarak wonage.
Boreders and Shading, eerak ti klik eeppunuk,  keretas paga atinggen alitik-alitak korung eerogo mambogo menggaarak mendek wonaage.
Columns..eerak ti klik eeppunuk, anikime time, kolam keretas mikwi, nomor mande eeppurak nogo miikwi, eekomenggarak wonage.
Tabs… eerak ti klik eeppunuk, anikime time, nomor miipunuk ok eeko menggarak wonage.
Drop cap eerak ti klik eeppunuk, anikime time, liru depan kole mbaniyak nduk nomor mikwi menggarak mendek wonage.
Text Direction….kunci narak me aanikime cek eerulik.
Change case.. eerak ti klik eeppunuk, anikime time, liru mbanak nogo, urup mbuluk a, kole a, eeppurak nduk eekwi menggaarak mendek wonage.
Bckground > eerak ti klik eeppunuk, anikime time, Warena-warena pili eeko menggarak mendek wonage.
Theme.. eerak ti klik eeppunuk, anikime time, keteras atinggen alitik-alitak eeko menggarak mendek wonage.
Formas > eerak ti klik eeppunuk, anikime time, Keretas eena nippugwi, wupugwi,napuwi-wappukwi alitik-alitak eeko menggarak mendek wonage.
Auto Format… eerak ti klik eeppunuk, anikime time, ambi liru mbanak eena alitak eeppugwi, ambi Tanggal eerak pikkugwi, eeko menggarak mendek wonage.
Styles Formatting.. eerak ti klik eeppunuk, anikime time, keretas wa’me abe’nggan time alik ambi ari wage kenok, liru anikime mbanak nogo aa’nduk Blok eeppunuk, liru mbak urup-urup eerak ti klik eekwi, eeko menggarak mendek wonage.
 eerak ti klik eeppunuk, anikime time,  keretas wa’me abe’nggan time alik ambi ari wage kenok, agi’nggwe yi ndak-ndak, time liru ngge mendek mbanak nogo malengge logonet, pili eepunuk klik eeko menggarak mendek wonage.
 eerak ti klik eeppunuk, anikime time, Gambar ambik wonage me, keretas wa’me yagat negen wu’naruwak nduk, pili eeppunuk, klik eeko menggarak mendek wonage. Kunci warak kenok klik eeriyak kwe tu pa’nariyak mek. Format anikime 16 ti kuli aret wonage.
Buku Halaman amugurok mbanggwi ti endage Poblicor paga mbanggo menggarak.

Penulis :  Ev. Yusman B. Enumbi.
Penerbit :  ..........................................
Percecakan : ……………………………
Penulis tahun : 25 Mei 8 Juli 2006 Jayapura Sentani